Η τσαμπούνα ή σαμπούνα ή ασκοτσάμπουνο

τσαμπούνα

tsabouna12_1.gifΗ τσαμπούνα ή σαμπούνα ή ασκοτσάμπουνο είναι ένα λαϊκό μουσικό όργανο που ανήκει στην κατηγορία των πνευστών. Η ιδιαίτερη διάδοσή της στα νησιά του Αιγαίου Πελάγους και λιγότερο στα Ιόνια συνδέεται με τον ποιμενικό της χαρακτήρα. Στην Κρήτη ονομάζεται ασκομαντούρα λόγω του τρόπου κατασκευής της. Η τσαμπούνα αποτελείται από τρία βασικά μέρη: ένα ασκί, το επιστόμιο και ένα σύστημα καλαμένιων αυλών. Ο ασκός είναι φτιαγμένος από το δέρμα ενός κατσικιού. Στον ασκό προσδένονται δύο καλαμένιοι αυλοί και στην άκρη του ενός τοποθετείται το επιστόμιο. Στον έναν αυλό, ο οποίος έχει τρεις έως πέντε τρύπες, παίζεται η μελωδία ενώ ο άλλος, που έχει δύο έως τρεις τρύπες χρησιμεύει για το ισοκράτημα, δηλαδή την ισορροπία στη μελωδία. Ο ήχος παράγεται φυσώντας από το επιστόμιο, διοχετεύοντας στον ασκό τον αέρα και τοποθετώντας κατάλληλα τα δάκτυλα στους αυλούς. Μια παραλλαγή της τσαμπούνας, η γκάιντα, η οποία έχει και πιο μεγάλους αυλούς, συναντάται στη Βόρεια Ελλάδα και στα Βαλκάνια.

πηγη  www.ert.gr/menoumellada Τσαμπούνα


Η τσαμπούνα  είναι  ένα πνευστό κατασκεύασμα, φτιαγμένο από ολόκληρο το δέρμα  ενός  κατσικιού. Από  την μία  άκρη το  φουσκώνουν  και καθώς  φυσούν  από εκεί , παίζουν  με  τα  δάκτυλα  τη φλογέρα στην  οποία καταλήγει.

Ακούγονται  ήχοι  με  χορευτικούς  ρυθμούςΣυνήθως  ο  οργανοπαίχτης  είναι  ένας  βοσκός, ο οποίος  είναι  και  ο  κατασκευαστής  της. Στα  καλοκαιρινά  πανηγύρια, όταν  λείπουν  οι  σφουγγαράδες  που  γοητεύουν  περισσότερο  τα κορίτσια, το  λόγο  έχουν  τα «Βοσκαρούδια» .Χαρακτηριστικός  είναι  ο  παρακάτω  διάλογος ( που τραγουδιέται συνοδεία «τσαμπούνας»μεταξύ  βοσκού  και  κοπέλας  και  η προσπάθεια  του  να  την  προσελκύσει  ενώ  εκείνη  προτιμά τους  σφουγγαράδες .

            Χριστέ  μου  κι  ας  ημπρόβαλε  ένα  βοσκαρουάκι             Με  το  μαντήλι  στο  λαιμό  και  με  τ'  αγκιναράκι    .          Ήντα  τον  κάμω  τον  βοσκό  να  βόσκω  να  σφυρίζω            μ’ εγώ  θα  πάρω  σφουγγαρά  να  τον  καλημερίζω.

ΣΕ ΗΧΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ, ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. . . ΣΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΓΡΙΛΛΗΣ, ΤΣΑΜΠΟΥΝΑ


Η παραδοσιακή μουσική σπρώχνεται βίαια έξω από τα μουσικά σχολεία!


Άραγε ο «ευρωπαϊστής» Υπουργός κ. Ε. Στυλιανίδης  και ο «εθνικιστής» Υφυπουργός κ. Α. Λυκουρέντζος δεν μπορούν να ομονοήσουν, ή ο κοσμοπολίτικος καπιταλιστικός χυλός κυκλοφορεί σε όλους τους διαδρόμους και γραφεία του ΥΠΕΠΘ και θεωρείται in; Διαβάστε την εναγώνια  έκκληση των καθηγητών μουσικής του Μουσικού σχολείου Παλλήνης.

mpouzoukia-1

Ανοιχτή επιστολή καθηγητών του Μουσικού Σχολείου Παλλήνης

ΠΡΟΣ:

-    ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, Κο ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗ

-    ΤΟΝ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟ Κο ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟ

Αξιότιμοι κκ. Υπουργοί

Πριν από είκοσι χρόνια, με την ίδρυση του πρώτου μουσικού σχολείου, καθιερώθηκε ο ταμπουράς ως όργανο αναφοράς για το μάθημα της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Η ατομική διδασκαλία του κρίθηκε απαραίτητη για την κατανόηση του ρυθμού και των διαστημάτων της παραδοσιακής μουσικής (εκκλησιαστικής και λαϊκής), τα οποία διαφοροποιούνται πλήρως από αυτά του ευρωπαϊκού μουσικού συστήματος. Ταυτόχρονα καθιερώθηκαν ανάλογα όργανα αναφοράς για τα κατά τόπους μουσικά ιδιώματα της ελληνικής παράδοσης (η λύρα στην Κρήτη, το μαντολίνο στα Επτάνησα, το κλαρίνο στην Ήπειρο κλπ).

tabouras-1Ο ταμπουράς, όντας υποχρεωτικό όργανο, εισάγει τους μαθητές - εύκολα και γρήγορα - στο χώρο της ενόργανης παραδοσιακής μουσικής, σ΄ένα μουσικό πλούτο που τα περισσότερα παιδιά  ούτε καν υποψιάζονται τη ύπαρξή του πριν φοιτήσουν στα μουσικά σχολεία. Τυχόν κατάργησή του ταμπουρά και των λοιπών κατά τόπους οργάνων αναφοράς θα έχει ως αποτέλεσμα τον μαρασμό του παραδοσιακού τομέα καθώς ολοένα και λιγότεροι μαθητές θα επιλέγουν να μάθουν παραδοσιακά όργανα. Κάτι που, εκτός των άλλων, θα υπονομεύσει σε βάθος χρόνου και το εγχείρημα της ακαδημαϊκής διδασκαλίας των ελληνικών μουσικών οργάνων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας-Θράκης και στο Α.Τ.Ε.Ι  Ηπείρου.

lyra-1Η διδασκαλία, διάσωση και διάδοση της παραδοσιακής μας μουσικής (στην περιφέρεια αλλά και στα αστικά κέντρα, όπου ήταν σε μεγάλο βαθμό άγνωστη) αποτέλεσε και αποτελεί ως γνωστόν βασικό και ουσιώδη λόγο ύπαρξης των μουσικών σχολείων.

  • Δυστυχώς, σύμφωνα με το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα που εκπονήθηκε μετά από σχετική εισήγηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, η υποχρεωτική διδασκαλία του οργάνου αναφοράς της παραδοσιακής μουσικής ΚΑΤΑΡΓΕΙΤΑΙ !! Παραμένει υποχρεωτικό μόνο το αντίστοιχο όργανο αναφοράς της ευρωπαϊκής μουσικής, το πιάνο. Παράλληλα περιορίζεται και η διδασκαλία του μαθήματος «θεωρία και πράξη της παραδοσιακής μουσικής» με περικοπή διδακτικών ωρών από το μάθημα της βυζαντινής μουσικής θεωρίας και συγκεκριμένα του παραδοσιακού τραγουδιού, το οποίο ουσιαστικά αποτελεί το κίνητρο των παιδιών για την εκμάθηση της βυζαντινής μουσικής γραφής.

Κύριε Υπουργέ, κύριε Υφυπουργέ

Δεν έχουμε κανένα λόγο  να αμφιβάλλουμε για τις κατ’ επανάληψη διακηρυγμένες προθέσεις σας να στηρίξετε και να ενισχύσετε τον σπουδαίο θεσμό των μουσικών σχολείων. Και υποθέτουμε ότι θα συμφωνήσετε πως μόνον η  ισότιμη διδασκαλία των δύο μουσικών παραδόσεων (ευρωπαϊκής - ελληνικής),

mousika-organa-pagkosmia-1και μάλιστα μέσα στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό κοινωνικό περιβάλλον, εγγυάται τη διατήρηση του εθνικού μουσικού μας πλούτου και  διευρύνει τους ορίζοντες των αποφοίτων των μουσικών σχολείων, προσφέροντας αυτό το τόσο σπουδαίο «κάτι παραπάνω» που δεν παρέχει η ωδειακή μουσική παιδεία. Πιστεύουμε ότι η σημαντική δραστηριότητα των μουσικών που διαπρέπουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό υπηρετώντας και εξελίσσοντας την ελληνική παραδοσιακή μουσική και είναι απόφοιτοι των μουσικών σχολείων, αποδεικνύει έμπρακτα την επιτυχία του «μοντέλου» που ισχύει μέχρι σήμερα.  Δυστυχώς όμως - την ώρα που οι γειτονικές χώρες έχουν ακαδημίες για τη μουσική τους- φαίνεται (από την «φιλοσοφία» του νέου ωρολογίου και αναλυτικού προγράμματος) ότι εμείς αποδυναμώνουμε και ουσιαστικά καταργούμε την διδασκαλία της μουσικής μας διερωτώμενοι για τα αυτονόητα!!!

Κύριε Υπουργέ, κύριε Υφυπουργέ

Επικαλούμενοι την ευαισθησία σας απέναντι στο θεσμό των μουσικών σχολείων και το ενδιαφέρον σας για την εθνική μας μουσική, σας καλούμε να επανεξετάσετε το ζήτημα και να μην αποδεχθείτε μιαν ατεκμηρίωτη και μονομερή  εισήγηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου που αλλοιώνει τον εκπαιδευτικό προσανατολισμό και την φυσιογνωμία των μουσικών σχολείων, αντιστρατεύεται  άρδην και άνευ λόγου τα θετικά συμπεράσματα από την ως τα σήμερα λειτουργία του θεσμού και - συν τοις άλλοις - απομακρύνει από τα μουσικά σχολεία μεγάλο αριθμό συναδέλφων με πολυετή και σημαντική προσφορά.

laouta-1Η αναγέννηση της μουσικής μας παράδοσης στα αστικά κέντρα, μια πραγματική κοσμογονία που συντελείται τα τελευταία είκοσι χρόνια, οφείλεται σε μέγιστο βαθμό στην εκπαιδευτική και καλλιτεχνική δραστηριότητα των μουσικών σχολείων. Για πιο λόγο να απαξιωθεί και να ακυρωθεί αυτό το τόσο σπουδαίο επίτευγμα;

mpaglamas-1

ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Αντωνόπουλος Βασίλης Γράμπας Κώστας Κουκλάκης Κάρολος  Μπαραμπούτης Βασίλης Ξανθάκος Γιώργος Ρήγας Ανδρέας Καρακίτσου Α.

Παππάς Παναγιώτης Κουτρούλη Ασημίνα Μανιάτη Αναστασία Βλάχου Μαριάννα Παυλίδη Μικαέλλα Σταθόπουλος Αντώνης Αβραμίδης Ιωάννης Λαμέρας Γιώργος Καψοκαβάδης Αλέξανδρος Καλαιτζάκης Κώστας Ζαιτίδου Έφη Γεωργουλή Στέλλα Χριστοπούλο Σταυρούλα Πατρινού Κ. Πονηρίδου Δέσποινα Αετόπουλος Αντώνης Κεσσίσογλου Μαριέλλα Καραγιώργης Αστρινός Αλατσάκη Ευανθία Λεπίδας Σωτήρης Αξιώτης Παναγιώτης Κουκλάκης Γιώργος Αρβανίτης Ιωάννης Δερέμπεη Ειρήνη Σιδερής Κωνσταντίνος Κοσμάς Κωνσταντίνος Χαρατσάρη Ιωάννα Χατζηγεωργίου Βασιλική Γιαννούλη Έλενα Καλλιεράκη Αλεξάνδρα Παπαπετροπούλου Μαρ’ια Κώστας Θωμάς Ψαραδέλλης Στράτος Κιουλχατζή Ιωάννα Πούλος Ξενοφών Μπαρμπάτσης Ανέστης Τζιώτη Μαρία Κυριαζή Κωνσταντίνα Θεοφανίδου Μαρία Κατσιάνης Στέλιος Μητροπάνος Χρυσόστομος Βάρσου Θεοδώρα Τσολακίδου Αποστολία Πιλάλης Ηλίας ΠΗΓΗ: http://parodos.net.gr/ms/an-ep-ypepth-pal-08.htm


[1] 1)  Και τώρα το άλλο … “δευτερεύον”: Η Μουσική και τα μουσικά σχολεία!!!

2) «Καινοτομίες» και «Κενοτομίες» στη Μουσική και στην Παιδεία

3) Μια πρόταση που δεν έπαιξε γερά στο 8ο συνέδριο της ΟΛΜΕ…

4) Επιπρόσθετα, για την 3ωρη στάση εργασίας στο Μουσικό Σχολείο Θεσσαλονίκης

5) Τ’ απομεινάρια της συλλογικότητας, στεφάνι στο μνημείο της υποκρισίας;

6) ΜΟΥΣΙΚΗ (και) ΠΑΙΔΕΙΑ